Bij elke oorlog en bij elk conflict is er sprake van daders, slachtoffers en omstanders. Een strenge afbakening van die rollen is niet altijd mogelijk. Soms lopen ze door elkaar. Uiteraard geldt dit ook voor de Tweede Wereldoorlog.

Afb.: Historisch Centrum Overijssel
Daders, slachtoffers, omstanders. Erfgoed en erfenis van de Tweede Wereldoorlog.

Net als elders moesten nadien ook in Nederland daders, slachtoffers en omstanders verder met elkaar én met hun erfenis van de oorlog. In kleine dorpsgemeenschappen was dat vaak nog het lastigst, omdat mensen daar meestal heel direct op elkaar waren aangewezen. Maar ook op andere plaatsen in Nederland bleek het moeilijk om te vergeten en te vergeven. Mensen die ‘fout’ waren geweest in de oorlog, en ook hun kinderen, werden door velen gemeden; niet alleen door slachtoffers, ook door omstanders. Dat leverde veel spanningen op, tussen mensen onderling, maar ook in de samenleving in bredere zin. Die erfenis van de oorlog is nog steeds niet helemaal verdwenen.

Het leek Cogis en het Historisch Centrum Overijssel (HCO), die in april 2005 ook het symposium ‘Herdenken en verwerken’ organiseerden, zinvol om in het herdenkingsjaar 2010 een vervolg te geven aan deze geslaagde bijeenkomst. Zij vonden elkaar opnieuw en nu in het thema ‘Daders. Slachtoffers. Omstanders’. Beide instellingen willen op dit symposium stilstaan bij de vraag: wie waren die daders, slachtoffers en omstanders? Wat bewoog hen? Wat deden zij? Wat lieten zij na? En, hoe verhielden ze zich tijdens de Tweede Wereldoorlog tot elkaar en nadrukkelijk ook: hoe ontwikkelden de onderlinge verhoudingen zich nadien?

Het thema is helaas nog steeds actueel. Ook tegenwoordig doen zich overal ter wereld allerlei gewelddadige conflicten voor waarbij er sprake is van daders, slachtoffers en omstanders. En in onze gecompliceerde multiculturele samenleving worden mensen voortdurend uitgedaagd om persoonlijke keuzes te maken ten aanzien van allerlei onrecht waar ze tegenaan lopen. Het vraagt moed om je daartegen, alleen of samen met anderen, te verzetten. Als er gekeken wordt naar individuele verhalen van betrokkenen, laten zich hier eveneens sporen van trouw, liefde, hoop en moed, maar ook van lafheid, geweld, wanhoop en verraad zien. Mensen worden gedwongen daarin keuzes te maken. Dat gold, in verdichte vorm, ten tijde van de Tweede Wereldoorlog en dat geldt in onze tijd.

Opzet
Het symposium opent met een forumdiscussie, waarin inhoud wordt gegeven aan de termen ‘dader’, ‘slachtoffer’ en ‘omstander’. Deze congresopening biedt een kader en referenties voor de overige bijdragen. Naast de plenaire voordrachten zijn er films en filmfragmenten te zien. In de middag staan workshops geprogrammeerd in twee parallelsessies en worden verschillende facetten van het centrale thema van de dag belicht. Er zal daarbij ruime gelegenheid zijn voor eigen inbreng en vragen van de deelnemers. Voorts wordt tijdens het symposium literatuur en andere informatie over de Tweede Wereldoorlog aangeboden.

Aanmelden
Via de website van Cogis: www.cogis.nl/hco
Uw digitale inschrijving wordt via de mail bevestigd.
U krijgt een factuur toegestuurd.

Bron: Historisch Centrum Overijssel – 26 januari 2010