Sinds 2015 is de bevrijdingsdatum van Auschwitz-Birkenau, 27 januari 1945, een internationale dag van de herdenking.

Twee jaar geleden vond in Ommen ook een Holocaust herdenking plaats. Er was een stille tocht langs de huizen van de Joodse slachtoffers. Een impressie van de indrukwekkende tocht zoals we dat op 27 januari 2020 optekende en nu nogmaals publiceren.

Impressie van de stille tocht in 2020

Honderden belangstellenden bij stille tocht langs huizen van Joodse slachtoffers Holocaust in Ommen

OMMEN – De stille tocht langs huizen van Joodse slachtoffers trok maandagavond 27 januari 2020 honderden mensen naar het centrum van Ommen. Er werd massaal gehoor gegeven aan de oproep om mee te lopen langs huizen waar Joden hebben gewoond. Het maakte onderdeel uit van de herdenking Holocaust Memory Day georganiseerd door de stichting Ommen 75 jaar vrijheid.

Stolpersteine

Net voordat de stoet in beweging komt leest oud-stadsdichter Jannes Kuik een gedicht voor. “Gestapeld in barakken, het pad van de vrijheid was voor hen te ver. Laten we gaan lopen, op dat pad.” Het geeft ruimte tot nadenken. Twee tamboers van muziekvereniging SDG lopen voorop en geven het tempo aan. Pupillen en jeugdleden van voetbalvereniging OVC/JCO verzorgen de erewachten bij de Stolpersteine. Bij iedere woning waar Joodse Ommenaren hebben gewoond wordt voor de vermoorde Ommer joodse mensen een fakkel aangestoken en de namen voorgelezen door verschillende mensen, waaronder burgemeester Hans Vroomen. De stille omgang met totaal 27 brandende fakkels eindigt bij de Joodse begraafplaats aan de Dr. A.C. van Raaltestraat. Opperrabijn Jacobs gaat hier voor in gebed en houdt op indrukwekkende wijze zijn speech. De stille tocht werd voortgezet met een herdenkingsdienst in de Gereformeerde kerk met zang van het Kamerkoor Salland en toespraken van onder andere burgemeester Hans Vroomen en Opperrabbijn Jacobs.

Holocaust

“De holocaust is een niet te vatten gebeurtenis”, aldus burgemeester Vroomen in zijn toespraak in de kerk. “De massaliteit en de onontkoombaarheid, van het einde van zoveel mensenlevens. De sluwheid van een ideologisch gedreven systeem. Het op een mechanische, industriële wijze om het leven brengen. De ontmenselijking van individuen. Medemensen die een nummer werden in een administratieve categorie. Weggerukt bij alles wat hen lief was. Weggerukt uit alles wat tot dat moment normaal en vanzelfsprekend leek”.

“Mensen een gezicht geven”

Vroomen merkt op dat herdenkingen als deze belangrijk zijn. “Hoe kunnen mensen, zoals u en ik, uit ons midden, verworden tot een statistiek van de dood. Een statistiek van 6 miljoen Europese Joden, of een statistiek van 102.000 vermoorde Nederlandse Joden. De getallen lijken zo ongrijpbaar, dat je er nauwelijks nog menselijke gezichten bij kunt bedenken. Dat je je nauwelijks kunt voorstellen, dat het gaat over mensen zoals u en ik. Maar we kunnen deze tot nummer geworden mensen een gezicht geven. Misschien kunnen we hen losrukken uit de statistieken en uit de oneindige dodenlijsten”, aldus Vroomen.

Stadsgenoten

Vroomen had ook aandacht voor de gedeporteerde Joodse stadsgenoten. “27 inwoners van Ommen en 14 leerlingen van Eerde die soms kort, maar soms ook al generaties lang deel zijn van onze gemeenschap, blijken onderdeel van de statistieken te zijn. Door hen bij naam te noemen, door hun levensverhaal te vertellen, maken we deze nummers uit de statistieken weer mensen. Mensen die bij ons horen en blijven horen”, aldus Vroomen.

Waarschuwing

Opperrabijn Jacobs deed in zijn toespraak de waarschuwing dat antisemitisme nooit uit zal sterven en roept op tot waakzaamheid. “Een paar waren er maar fout en een paar maar goed. De rest zag het aan”.

Tekst en foto: Harry Woertink – 27 januari 2023 (herpublicatie)

WITHAREN – Meubelmaker Louis van Vilsteren en keramiste Thea Dijkema van de Beeldentuin Witharen nemen even rust.

Thea Dijkema en Louis van Vilsteren voor hun boerderij aan de Witharenweg 24 in Witharen.

Er komt deze zomer geen expositie. “We gaan wat betreft de Beeldentuin dit seizoen een “sabbatical” nemen. Geen kunstenaars die hun werk in de tuin exposeren, geen terras vol met bezoekers, geen workshops en geen vaste openingstijden”, zo lichten beiden hun besluit toe.

(meer…)

OMMEN – Het Historisch Museum Ommen gaat het nieuwe seizoen weer stadswandelingen organiseren.

Impressie van een stadswandeling in Ommen.

Om het korps van stadsgidsen uit te breiden is het museum op zoek naar enthousiaste gidsen. Ervaring of kennis van de historie Ommen is niet strikt noodzakelijk want het museum gaat de aspirant gidsen zelf opleiden en van de nodige informatie voorzien.

Ommen 775 jaar

De stadswandelingen zijn onderdeel van het programma rond de viering van Ommen 775 jaar stadsrechten. Behalve op vaste tijdstippen wordt ook aan groepen de mogelijkheid geboden om via het museum stadswandelingen te boeken. De bedoeling is in maart een bijeenkomst met belangstellenden te houden met ook een proefwandeling. De gidsen krijgen geen vergoeding maar wel een mooie invulling van hun vrijetijd.

(meer…)

De geschiedenis rond de Slag bij Ane en het Zwartewatersklooster moet meer tot leven gebracht worden.

De buurtschap Zwartewatersklooster tussen Hasselt en Zwartsluis, ook wel simpelweg ’t Klooster genoemd, ligt er nog even verstild en verlaten bij als eeuwen geleden.

“Er moet een duidelijk verhaal komen van deze middeleeuwse geschiedenis tussen Ane en Hasselt”, aldus de Stichting Erfgoed Zwartewatersklooster. Gedacht wordt aan onder andere vermelding in (wandel- en fiets) routes, informatiepanelen of QR-codes, een brochure of informatie op een website. Dit zal dan ook de komende tijd opgepakt worden, samen met in leven te roepen werkgroepen.

1227 – 2027: 800 jaar

Een netwerk van verschillende personen hebben deze week in De Veldschuur in de nabijheid van het Zwartewatersklooster om tafel gezeten om een gezamenlijk plan te ontwikkelen. Daarbij ging het om personen en organisaties, variërend van de huidige bewoners van de erven waarmee het klooster contacten had, vertegenwoordigers van de zeven parochies/kerken die destijds onder bestuur van het klooster stonden tot erfgoedinstellingen. Er werd veel inspiratie opgedaan met de rondleiding in het Zwartewatersklooster en tijdens de bijeenkomst in de Veldschuur. In 2027 is het 800 jaar geleden dat de Slag bij Ane plaatsvond. Als het aan de organiserende Stichting Erfgoed Zwartewatersklooster ligt moeten dan ook alle plannen rond zijn.

Klooster

Het Zwartewatersklooster was een rijk en machtig klooster. Het is gebouwd in 1233 bedoeld als boetedoening om de in 1227 bij de Slag bij Ane gesneuvelde Utrechtse bisschop en legerleider Otto II van Lippe en tal van ridders te herdenken. Deze zijn nadat ze door de boerenopstand zijn gedood afgevoerd via de Vecht vanaf Grambergen naar Hasselt om daar in het buitengebied te worden begraven. Naast de ridderbegraafplaats werd het klooster gebouwd. Men geloofde dat het klooster het zielenheil van de dappere ridders bij God zou bevorderen.

Onder de doden bevonden zich belangrijke ridders en edelen uit het aartsbisdom Keulen. Zo waren er veel veteranen bij die eerder ook meevochten in het kruisleger van de vijfde kruistocht die plaatsvond rond de Egyptisch stad Damiate van 1218/1219. Het aartsbisdom Keulen bestond uit meerder bisdommen, waaronder het bisdom Utrecht.

Vrouwenklooster

In de tijd van deze kruistochten waren er veel weduwen. Dit kwam doordat veel mannen niet terugkeerden van deze gevaarlijke tochten. Dit is vermoedelijk de reden geweest om voor een weduwenklooster te kiezen. Het klooster was grotendeels zelfvoorzienend en had zelfs een eigen school.

De gewijde nonnen hadden als eerste taak om te bidden voor het zielenheil van de omgekomen edelen. Het memoriegebed was het korengebed waarin de edelen herdacht werden en was een belangrijk onderdeel van hun zang en gebed.

De Reformatie, de grote kerkhervorming in de 16^e eeuw, maakte een einde aan de bloeitijd van het klooster. In 1582 waren de nonnen al uit het klooster vertrokken en zijn de bezittingen van het klooster overgegaan naar het bestuur van de stad Hasselt. Het klooster werd rond 1780 afgebroken door omwonenden die de stenen grotendeels gebruikten voor hun eigen boerderijen. Het huidige buurtschap Zwartewaterklooster is dan ook ontstaan op en rond de restanten van het oude klooster.

Ten Klooster

In de buurtschap tussen Hasselt en Zwartsluis vindt de familienaam Ten Klooster zijn oorsprong. Toen het in 1811 verplicht werd om een geslachtsnaam aan te nemen, kozen de bewoners van dit gehucht voor de achternaam Ten Klooster naar de plek waar ze woonden.

Tekst en foto’s: Harry Woertink

de heer Ten Klooster voor een van de boerderijen in Zwartewatersklooster.

Netwerk bijeenkomst Stichting Erfgoed Zwartewatersklooster 20 januari 2023

OMMEN – Er komt geen grote optocht op Koningsdag in Ommen.

Koningsdag 2018

Het bestuur van de Oranjevereniging is er niet in geslaagd om voldoende mensen te vinden die bereid zijn een versierde wagen te maken voor 27 april 2023. Ook de scholen, altijd goed voor het leeuwendeel van de optocht, hebben afgehaakt. Wel wordt alles in het werk gesteld om de overige bekende evenementen op Koningsdag door te laten gaan met een passende invulling voor de optocht.

In de afgelopen maanden is de Oranjevereniging hard bezig geweest om de optocht in 2023 wederom te organiseren. In de krant, op scholen en op de socials zijn diverse oproepen geplaatst om mensen te enthousiasmeren. Dit heeft niet geresulteerd in een uitkomst waarop was gehoopt.

Enorme domper

“Een enorme domper”, laat de Oranjevereniging weten. Vooral omdat een stukje nostalgie verloren gaat en een pronkstuk dat verdwijnt in de archieven en waarschijnlijk niet meer terugkomt. Volgens de Oranjevereniging zijn er te weinig mensen bij elkaar te krijgen om een optocht te organiseren die het succes van de voorgaande jaren kan evenaren. Een “halve optocht’ zou afbreuk doen aan de herinneringen die er zijn voor dit geweldige onderdeel op Koningsdag in Ommen.

Al jaar en dag wordt in Ommen Koningsdag groots gevierd. Een wijze die uniek is in zijn soort en in de wijde omtrek mensen naar Ommen brengt. Een wijze ook die veel organisatiekracht en vrijwillige bijdragen vraagt van betrokken personen, maar ook van veel ondernemers in- en rondom Ommen. De samenwerking met die betrokken personen zorgt elk jaar weer voor een aantal onvergetelijke dagen.

Passende invulling

De Oranjevereniging gaat niet bij de pakken neerzitten. “Absoluut niet! Want de Oranjevereniging heeft meer energie dan ooit. En we hebben in het verleden laten zien dat verandering ook vooruitgang is. Dat hebben we laten zien op het feestterrein, dat hebben we laten zien tijdens de versierde straten en de fietstocht, dat hebben we laten zien met de aubade, en dat gaat ook zichtbaar worden met een alternatief voor de optocht. Wij hebben er alle vertrouwen in dat er een passende invulling komt voor deze eeuwenoude traditie”, zo laat het het bestuur van de Oranjevereniging Ommen weten.

Tekst: Harry Woertink – Foto: collectie OudOmmen.nl

Tot 1975 had Ommen nog een touwslagerij. De lijnbaan is nog steeds in tact en bevindt zich tussen de oude Van Raalteschool en de oude begraafplaats aan de Dr.A.C.van Raaltestraat. Maar het eeuwenoude ambacht van touwslager is verdwenen.

Aan het einde van de lijnbaan staat nog steeds het gebouwtje het zogenaamde ‘Spiethuussie’ waarin de spinmachine stond en het vlas was opgeslagen. Vlas werd spiet genoemd.

De lijnbaan van de touwslagerij in Ommen is er nog steeds

Het beroep van touwslager is vandaag de dag alleen nog te zien op markten met oude- en historische ambachten. De laatste zelfstandig touwslager in Ommen was Berend van der Vegte. Hij hield er mee op in 1975 nadat al enige geslachten in de familie Van der Vegte een touwslagerij in Ommen hadden. Berend nam de touwslagerij over van zijn oom Hermannus Johannes van der Vegte, die behoorde tot de derde generatie touwslagers Van der Vegt die zich begin 1800 vanuit Zwolle in Ommen vestigden. (meer…)

Op vrijdag 1 april 1960 was het feest in Ommen. Evert Jan Stoeten werd gehuldigd voor 40 jaar gemeentesecretaris.

1960. Felicitaties voor Evert Jan Stoeten van burgemeester Mr. C.P. van Reeuwijk, links mevrouw A.F.Stoeten-Flim en rechts mevrouw F. van Reeuwijk-Dönszelmann. Ambtenaar Schuurman kijkt ook mee.

Evert Jan Stoeten werd geboren op 21 december 1897 in Lemele, als zoon van Lubbertus Stoeten en Hendrika Berendina Immink. Laatstgenoemde was toen weduwe van de heer H. Reefhuis.

Na zijn schooltijd krijgt Stoeten in 1919 een baan op het gemeentehuis in Den Ham. Hij volgt tegelijk een opleiding voor “Candidaat gemeentesecretaris” slaagt en solliciteert in 1920 naar een vacature in de gemeente Ambt Ommen voor de functie van gemeentesecretaris. Er volgt een benoeming.

Op 5 oktober 1922 trouwt de jonge gemeentesecretaris met Alberdina Frederika Flim uit Den Ham. Ze gaan in Ommen wonen aan de Stationsweg en krijgen samen een zoon: W.H. Stoeten.

Als de gemeenten Stad Ommen en Ambt Ommen in 1923 samengevoegd worden tot één gemeente, krijgt Stoeten eervol ontslag als gemeentesecretaris voor Ambt-Ommen maar wordt dan tegelijk benoemd tot gemeentesecretaris voor de gemeente Ommen met C.E.W. Nering Bögel als burgemeester.

Moesbergen

In 1953 koopt Stoeten een stukje grond aan de Zeesserweg en laat hier een nieuw woonhuis bouwen met de naam Moesbergen verwijzend naar het oude buitengoed Moesbergen. De leeggekomen woning aan de Stationsweg wordt door de gemeente gekocht en na een kleine verbouwing de ambtswoning voor burgemeester C.P. van Reeuwijk.

Stoeten maakt zich verdienstelijk op verschillende terreinen, zowel als secretaris maar ook in het maatschappelijk leven als burger.

Ambtenaar BS

Omdat het zo bijzonder is en het huwelijk van de dag treedt Stoeten in 1956 op als ambtenaar van de burgerlijk stand voor het voltrekken van eerste huwelijk in Nederland tussen twee jonge Hongaarse vluchtelingen. Het zijn de 20-jarige bruid Eva Szanto en de 23-jarige bruidegom, B. Kalman die nog maar net in Nederland zijn aangekomen en op de Besthmenerberg verblijven. Het huwelijk krijgt veel landelijke aandacht.

Koninklijke onderscheiding

Op vrijdag 1 april 1960 is het feest in Ommen als Stoeten 40 jaar gemeentesecretaris is. Daarom ook dat burgemeester Van Reeuwijk voor dit 40-jarig ambtsjubileum van de gemeentesecretaris een speciale raadszitting heeft uitgeschreven. Er volgt een huldiging met lovende woorden èn de uitreiking van een Koninklijke onderscheiding voor de jubilaris. De versierselen worden Stoeten opgespeld door de burgemeester. Daarna volgen nog tal van gelukwensen en een receptie in het gemeentehuis.

Als in 1963 zijn pensioen in zicht komt wordt Stoeten eervol ontslagen met een receptie. Stoeten wordt dan opgevolgd door de uit Ommen afkomstige Jan Frens.

Op 15 mei 1969 overlijdt Stoeten op 71-jarige leeftijd. Zijn echtgenote blijft wonen aan de Zeesserweg. Als ook zij in 1975 overlijdt wordt de woning vervolgens bewoond door de uit Voorburg afkomstige schoondochter M. Stoeten-Pronk.

Fotograaf Herman Wigbels was er bij en maakte de volgende foto’s:

Tekst: Harry Woertink – Foto’s: collectie OudOmmen.nl

Het januari 2023 nummer van het digitale tijdschrift ‘Overijssel Toen en Nu’ is uit.

Het tijdschrift – eerder bekend onder de naam MijnStadMijnDorp – is een kwartaaluitgave van Collectie Overijssel, voorheen Historisch Centrum Overijssel.

OudOmmen.nl heeft van Collectie Overijssel toestemming tot digitale publicatie. Telkens als zich weer een nieuwe aflevering aandient, laten wij dat hier weten.

In de jongste uitgave van Overijssel Toen en Nu onder andere het oudste ‘taalkunstwerk’ in het Saksisch, ouder dan welke Nederlandse tekst ook, een uitvoerig verhaal over de eerste Zwolse vrouwelijke huisarts en een verhaal over het oude Schuilenburg in relatie met het Rampjaar 1672.

Dit is de link naar het album Overijssel Toen en Nu :

https://oudommen.nl/static/documents/wow-book/index.html?file=/media/documents/MSMD20230001_A9yxJDf.pdf#book/

Redactie OudOmmen.nl